Asertywność: NIE znaczy NIE. Sztuka skutecznego odmawiania

junge erfolgreiche Geschftsfrau

Asertywne zachowanie polega na uczciwym, ale i stanowczym wyrażeniu swojej postawy lub odczuć wobec drugiej osoby. Nasza bezpośredniość powinna także uwzględniać odczucia oraz postawy strony przeciwnej. Asertywność to umiejętność, która pozwala nam uszanować siebie, nie tracąc jednocześnie poczucia własnej wartości i godności. Czy można wyrazić swoje zdanie, nie krzywdząc jednocześnie innych? Czy asertywności można się nauczyć?

Mówię tak, myślę nie

Niektórzy z nas mogą mieć ogromny problem z powiedzeniem wprost drugiej osobie, że dany element projektu powinien być bardziej nowoczesny i rzeczowy. Nie odmawiamy także współpracownikowi, który prosi nas o szybką pomoc w sprawdzeniu materiałów reklamowych, pomimo, że sami jesteśmy zajęci swoimi obowiązkami i nie mamy na to czasu. Nerwowy kolega, narzucający swoje zdanie również zniechęca nas do podejmowania jakiejkolwiek dyskusji. Mimo, że myślimy inaczej i tak przystajemy na pomysły lub prośby innych osób, bojąc się, że kogoś skrzywdzimy, obrazimy, stracimy poparcie lub zaufanie. Często także ulegamy presji współpracowników, kierowników lub innych osób bezpośrednio związanych z naszym życiem zawodowym szczególnie, gdy od tego zależeć może nasz awans, podwyżka czy wysokość premii rocznej.

Świadomość samego siebie

Chcąc być asertywnym musimy pamiętać o kilku podstawowych zasadach w naszym zachowaniu, które pomogą nam obronić swoje zdanie i nie skrzywdzą jednocześnie drugiej strony. Przede wszystkim pamiętajmy, aby wszystkich uczestników danej relacji traktować na równi, sprawiedliwie. Każdy powinien czuć, że odnosi korzyści, a nie straty w stosunku do naszych oczekiwań. Ważne jest także, że działamy w swoim najlepszym interesie, więc decyzje powinny być w 100% nasze, nie narzucane przez drugą stronę. W przypadku, gdy zachodzi taka potrzeba, musimy również umiejętnie bronić swoje stanowisko i poglądy w danej kwestii – mamy prawo również nie zgadzać się z poglądami innych. I ostatnie, najważniejsze, powinniśmy odkryć w sobie zdolność do wyrażania własnych emocji, nauczyć się przyznawać do błędów, szanując oczywiście przy tym uczucia innych osób.

Pierwsze kroki

Zdecydowanie najtrudniej jest wyrazić swoje zdanie lub zaproponować pomysł w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zdenerwowanym, nie uznającym naszego zdania rozmówcą. Od czego tak właściwie zacząć? Przede wszystkim nie odbierajmy tego, co mówi do nas rozmówca, jako ataku personalnego. „Przesiejmy” te racjonalne argumenty i oddzielmy od zachowań i słów, które zostały wypowiedziane pod wpływem emocji. Dobrze jest także unikać sporów słownych, które prowadzą donikąd. W ich wyniku rozmowa może zejść na złe tory i przerodzić się w konflikt. Kontroluj całą rozmowę narzucając jej odpowiednie tempo. Zdenerwowany rozmówca wypowiada ogromną ilość słów w krótkim czasie. Ty w odpowiedzi po prostu zwolnij. Mów powoli i wyraźnie, nie podnosząc tonu głosu. To pozwoli Tobie „wymodelować” zachowanie drugiej osoby.

Pierwsze NIE

Asertywna odmowa łagodzi jej konsekwencje. W pierwszej kolejności powinniśmy zrozumieć rozmówcę, a następnie użyć słowa NIE. Do słowa NIE dodajemy argumentację, dlaczego nie zrobimy danej rzeczy, następnie podajemy powody naszej odmowy i wyrażamy chęć pomocy. Brzmi banalnie. To teraz praktyka:

Zakładamy, że mamy na tyle swoich obowiązków, że nie możemy poświęcić w tym tygodniu ani chwili na inne rzeczy, nas także gonią terminy – jest przecież koniec roku.

X: Możesz mi pomóc wykonać ten raport, muszę go mieć do wtorku!

Odpowiedź asertywna:

Y: Zdaję sobie sprawę, że bardzo zależy Tobie na czasie, jednak NIE mogę Tobie pomóc w wykonaniu tego raportu, ponieważ mam także swoje raporty, które muszę wykonać na spotkanie zarządu maksymalnie do wtorku. Jak tylko skończę swoje rzeczy, to za 2 dni z chęcią Tobie pomogę.

Pamiętajmy, aby słowa NIE nie używać na początku zdania. Wywołuje ono sporo negatywnych emocji. Istotne jest tutaj także podanie terminów tak, aby druga osoba wiedziała, kiedy ewentualnie może się do nas ponownie zwrócić z zapytaniem.

Nie działa? Wykorzystaj teorię zdartej płyty! Zdarta płyta to inaczej sformułowanie naszej opinii i powtarzanie jej cyklicznie aż do uzyskania zamierzonego efektu. Spokojnie, bez emocji. Możemy jedynie „naginać” się do argumentów naszego rozmówcy, natomiast nie zmieniamy treści/sensu wcześniej podanej przez nas odmowy.

Asertywność pozwala nam na bycie zadowolonym z samego siebie. Mając swoje zdanie i broniąc go jesteśmy w stanie rozwiązać każdą sytuację bez zbędnego balastu psychicznego i myśli, że znowu się na coś zgodziliśmy wbrew naszej woli. Kontrolujemy w ten sposób nasze życie, nie raniąc innych. Może warto zacząć być asertywnym już dziś?

bf